“Je moet vaker dan twee keer per jaar komen met hulpgoederen. De armoede hier neemt snel toe”. Enkele weken na het telefoontje van mijn gewaardeerde Roemeense kameraad en hoogleraar politieke wetenschappen, Tiberiu Costachescu (Tibi voor vrienden) echoën zijn woorden nog na in mijn geheugen. De recessie trekt blijkbaar diepe sporen in de maatschappij. In gezinnen met zieke kinderen en bij bejaarden komen de gevolgen hard aan. Er wordt honger geleden. Honger?? Roemenië is toch een Europees land?? Ja, ja. Geografisch gezien; economisch gezien zeker niet. Hadden we niet in Nederland voedselbanken en kledingbanken?? Dit soort fenomenen zijn in Roemenië onbekend. Er zijn wel gaarkeukens. Alleen al in Sibiu zijn er vijf.

De sombere mededeling van Tibi wordt ondersteund door de officiële cijfers over Europa die behoorlijk somberen:
In de Europese Unie leven 78 miljoen inwoners onder de armoedegrens, dat is één Europeaan op zes. Bij kinderen ligt het armoederisico nog hoger (19 procent). En ondanks de economische groei van de laatste jaren leeft ruim acht procent van de werkende bevolking onder de armoedegrens.
Het Rode Kruis waarschuwt voor armoede in Europa, waarbij ook de middenklasse niet wordt gespaard.
Als voorbeelden geeft het Rode Kruis het rijke IJsland, waar steeds meer mensen hulp zoeken, en Spanje, waar een half miljoen mensen leeft van voedsel bedelingen. In Hongarije zouden het vooral werkloze jongeren en de middenklasse zijn die klappen krijgen. Elders kunnen veel mensen hun leningen of facturen niet meer betalen en raken ze zo in een spiraal naar de armoede. Twee op de drie Europese afdelingen van het Rode Kruis houden zich nu bezig met het verdelen van voedselpakketten. Met de winter voor de deur zou de crisis nog harder toeslaan. Het Rode Kruis stelt dat de overheden tijdens de recessie massaal geld in de economie hebben gepompt, maar dat de sociale economie nu verzwakt achterop hinkt.

De internationale federatie van het Rode Kruis schat dat nu ruim 21 miljoen inwoners van Europa werkloos zijn. Alles samen komt het aantal kwetsbare mensen door de stijging van de werkloosheid uit op zo'n 50 miljoen. Mensen kunnen hun leningen niet terugbetalen, gezinnen verliezen hun huis en baan en hebben geen geld meer om voedsel te kopen. (De Standaard)
De situatie in Roemenië komt in deze publicaties niet voor. Dat dit land lid is van de EU is blijkbaar nog niet in het collectieve bewustzijn opgenomen. De situatie is er zo mogelijk nog heviger:
Volgens de Wereldbank leeft nog altijd zo’n 15% van de Roemeense bevolking onder de armoedegrens, toch zo’n 3,5 miljoen mensen, die moeten leven van minder dan 200 euro per maand.
"Er zijn veel verliezers van de economische transitie aan de onderkant van de samenleving", waarschuwt Mariana Stanciu van het Roemeense Onderzoeksinstituut voor Levenskwaliteit. "Wij zien nieuwe fenomenen: ouders emigreren naar het buitenland en laten hun kinderen achter. Het is onduidelijk hoe die kinderen overleven". Een op de zeven kinderen groeit op in grote armoede.

Ook bejaarden zijn onderwerp van grote zorg, zegt Stanciu. "De armoede is zichtbaarder, de mensen bedelen, zelfs als ze inkomen uit een pensioen hebben".

Roemenië is een land zonder sociaal vangnet, ontdekte ook Vasile Vasin. Hij raakte zijn huis kwijt als gevolg van een wet die het mogelijk maakt om vooroorlogs bezit op te eisen. "Een vierkamer appartement dat ik 32 jaar geleden heb gekocht". Zonder financiële compensatie wordt hij nu geacht een huurhuis te vinden. "Met een inkomen van 400 lei (ongeveer 125 euro) is dat onmogelijk", zegt Vasile (63), die levenlang bouwvakker was, maar nu van een arbeidsongeschiktheidsuitkering moet rondkomen. Samen met zijn vrouw Greta en hun hond bewoont hij nu een oude Dacia Logan uit 1985 – een auto die West-Europeanen herkennen als de Renault 12 - die geparkeerd staat voor het voormalige woonhuis.
Via een bord naast de auto vragen ze aandacht voor hun situatie. Geen bedelbord, maar bedoeld om aandacht te vragen voor hun situatie. "Kijk er brandt geen licht, de nieuwe eigenaar woont er niet eens", zegt Greta. "We kunnen nergens heen. Hier ontvangen we tenminste nog onze post".

Er is een toilet om de hoek in het café en douchen kan bij familie. Maar echt bijspringen kan de familie ook niet. "Zij kennen hun eigen problemen en ze hebben geen ruimte om ons op te vangen", aldus Vasile.

Het echtpaar bewoont de auto nu sinds de Kerst. Maar is het een optie om de rest van je leven in een auto te blijven wonen? "Ach, zo veel jaar hebben we niet meer te gaan", merkt Vasile bitter op.

Welbewust van wat zich in Roemenië aan de onderkant van de samenleving afspeelt is vanaf mei een team vrijwilligers onafgebroken en met onvermoeibare passie in touw geweest om weer alle hulpgoederen verzendklaar te maken. We gokken erop dat we aan vier grote opleggers genoeg hebben om alles te versturen. Zo niet dan moet een deel van de vracht blijven staan tot volgend jaar mei.

Tijdens de uitstekend bezochte open dag, dezelfde dag waarop 300 gezinnen hun kerstpakketten inleveren voor 300 Roemeense contactgezinnen, duikt toch nog een mogelijk probleem op met ons konvooi. De dozen die we gebruiken om alle goederen te transporteren zijn voorzien van opdruk die erop duidt dat er mogelijk (brand)gevaarlijke goederen in zitten.(niet dus). We worden vermaand: als de opleggers worden geïnspecteerd wordt het transport stil gezet. Als een van de opleggers verongelukt en de opdruk wordt zichtbaar voor hulpdiensten zijn de rapen pas echt gaat. Alle hulpverleningsseinen gaan op ultra rood; de wegen zullen worden afgezet en de Stichting zal een gigantische boete moeten betalen. Dit probleem kunnen we nu niet meer oplossen. Het is onmogelijk zo vlak voor vertrek meer dan 2000 gevulde dozen te vervangen door opdrukloze. Geen denken aan. We moeten maar gokken dat we onderweg niet worden gecontroleerd. Als een oplegger verongelukt hebben we zo wie zo een probleem: De Roemeense gezinnen zullen hun pakketten nimmer ontvangen.  Mijn gemoedsrust wordt er niet beter van.

zwerfjongeren

4 vrachtwagens in Panheel